Pinot Noir: ίδια ποικιλία, πέντε διαφορετικές εκφράσεις

Αν για σένα Pinot Noir σημαίνει αυτόματα Βουργουνδία, δεν κάνεις λάθος. Απλώς βλέπεις μόνο ένα μέρος της εικόνας.

Η Βουργουνδία παραμένει το ιστορικό σημείο αναφοράς της ποικιλίας. Αυτό όμως που κάνει το Pinot Noir πραγματικά ενδιαφέρον είναι ακριβώς το πόσο διαφορετικά μπορεί να συμπεριφερθεί όταν αλλάξει τόπο. Μετακίνησέ το προς το Languedoc, την Αλσατία, έναν ορεινό αμπελώνα της Δυτικής Μακεδονίας ή στα ακραία υψόμετρα της Salta και η ίδια ποικιλία αρχίζει να μιλά με εντελώς διαφορετική προφορά.

Και κάπου εκεί βρίσκεται ίσως ο καλύτερος τρόπος να καταλάβουμε τι σημαίνει «τόπος» στο κρασί. Όχι διαβάζοντας έναν ακόμη ορισμό του terroir, αλλά βάζοντας δίπλα δίπλα κρασιά που ξεκινούν από το ίδιο σταφύλι και καταλήγουν σε διαφορετικό ποτήρι.

Τι ψάχνουμε όταν δοκιμάζουμε Pinot Noir;

Το Pinot Noir συνήθως δεν βασίζεται στο πολύ βαθύ χρώμα, στις επιθετικές τανίνες ή στο μεγάλο βάρος για να τραβήξει την προσοχή. Το ενδιαφέρον του βρίσκεται περισσότερο στη λεπτομέρεια: στο κόκκινο φρούτο, στην οξύτητα, στην υφή, στις γήινες ή φυτικές αποχρώσεις και στον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά αλλάζουν ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο καλλιεργήθηκε.

Γι' αυτό και μια σύγκριση πέντε διαφορετικών Pinot Noir έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την αναζήτηση του «καλύτερου». Η σωστή ερώτηση δεν είναι ποιο κερδίζει. Είναι τι μας λέει το καθένα για τον τόπο από τον οποίο έρχεται.

Languedoc: Pinot Noir χωρίς περιττή σοβαροφάνεια

Το Chemin des Oliviers Pinot Noir 2024 της La Vicomte είναι μια καλή αφετηρία ακριβώς επειδή δεν προσπαθεί να μετατρέψει κάθε ποτήρι Pinot Noir σε διανοητική άσκηση.

Ερχόμενο από το Languedoc, δείχνει μια περισσότερο άμεση και φρουτώδη πλευρά της ποικιλίας. Το ίδιο το κρασί κινείται γύρω από άγρια φράουλα, κεράσι, σμέουρο και βύσσινο, με ελαφρύτερη δομή και κάποιες πιο φυτικές νύξεις από δεντρολίβανο και τσάι.

Αυτό είναι σημαντικό γιατί μας θυμίζει ότι το Pinot Noir δεν χρειάζεται πάντα μεγάλη ονομασία προέλευσης ή χρόνια παλαίωσης για να έχει λόγο ύπαρξης. Μπορεί να λειτουργήσει ως ένα ευέλικτο, φρέσκο κόκκινο που εστιάζει περισσότερο στο φρούτο και λιγότερο στην αυστηρή δομή.

Chemin des Oliviers Pinot Noir 2024 – La Vicomte

Αλσατία: περισσότερη ακρίβεια, περισσότερος τόπος

Ανεβαίνοντας βορειότερα, το Pinot Noir “Eguisheim” 2020 του Emile Beyer αλλάζει τον τόνο της συζήτησης.

Το Domaine Emile Beyer βρίσκεται στο Eguisheim, όπου μεγάλο μέρος των αμπελώνων του βρίσκεται σε ασβεστολιθικές πλαγιές. Η περιοχή είναι ιδιαίτερα ξηρή λόγω της προστασίας που προσφέρουν τα Βόσγια όρη, ενώ το domaine δουλεύει βιολογικά και βιοδυναμικά. Για τα ερυθρά του χρησιμοποιεί γαλλικά δρύινα βαρέλια, χωρίς να χάνει από το επίκεντρο την έκφραση του τόπου.

Εδώ το Pinot Noir αρχίζει να αποκτά περισσότερη ένταση και δομή, αλλά εξακολουθεί να κρατά τη φρεσκάδα και το κόκκινο φρούτο που περιμένουμε από την ποικιλία. Δεν είναι Βουργουνδία και δεν χρειάζεται να προσπαθεί να γίνει. Είναι Αλσατία.

Pinot Noir “Eguisheim” 2020 – Emile Beyer

Βουργουνδία: το σημείο αναφοράς μπαίνει στο ποτήρι

Για να έχει όμως πραγματικό νόημα η σύγκριση, χρειαζόμαστε και τη Βουργουνδία.

Το Maranges 1er Cru “La Fussière” 2021 του Bachelet-Monnot προέρχεται από τη νότια πλευρά της Côte de Beaune. Η appellation Maranges διαθέτει επτά Premier Cru climats, με τη La Fussière ανάμεσά τους, και παράγει σχεδόν αποκλειστικά ερυθρά κρασιά από Pinot Noir. Οι πλαγιές της περιοχής έχουν κυρίως νότιο και νοτιοανατολικό προσανατολισμό, σε υψόμετρα περίπου 240 έως 400 μέτρων.

Το ενδιαφέρον εδώ δεν είναι να χρησιμοποιήσουμε τη Βουργουνδία ως βαθμολογικό σύστημα για όλα τα υπόλοιπα κρασιά. Είναι να τη χρησιμοποιήσουμε ως λεξιλόγιο. Να δούμε πώς το Pinot Noir μπορεί να συνδυάζει κόκκινο φρούτο, γήινο χαρακτήρα, δομή και ορυκτή αίσθηση χωρίς να βασίζεται στο βάρος. Η συγκεκριμένη La Fussière έχει ακριβώς αυτή τη σοβαρότερη, πιο δομημένη πλευρά της ποικιλίας.

Maranges 1er Cru “La Fussière” 2021 – Bachelet-Monnot

Δυτική Μακεδονία: όταν η ελληνική εκδοχή δεν προσπαθεί να αντιγράψει

Το Moschópolis 24 2017 κάνει τη σύγκριση ακόμη πιο ενδιαφέρουσα, επειδή αλλάζει όχι μόνο η γεωγραφία αλλά και η ίδια η προσέγγιση στην οινοποίηση.

Τα σταφύλια προέρχονται από μη αρδευόμενο ορεινό αμπελώνα στη Δυτική Μακεδονία, σε υψόμετρο περίπου 900 μέτρων. Το κρασί βασίζεται κατά 95% στο Pinot Noir, ενώ το οινοποιείο χρησιμοποιεί και λεπτές οινολάσπες Ασύρτικου. Ζυμώνεται με γηγενείς ζύμες, ωριμάζει για 24 μήνες σε χρησιμοποιημένα γαλλικά δρύινα βαρέλια και εμφιαλώνεται αφιλτράριστο.

Επομένως, δεν έχουμε μια ελληνική προσπάθεια να «φτιάξει Βουργουνδία». Έχουμε μια πολύ συγκεκριμένη ελληνική ερμηνεία του Pinot Noir, όπου το μεγάλο υψόμετρο, το δροσερό περιβάλλον και μια ιδιαίτερη οινοποιητική επιλογή δημιουργούν τη δική τους ταυτότητα.

Και αυτό είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από μια απλή αντιγραφή ενός διεθνούς προτύπου.

Moschópolis 24 2017 – Moschopolis Winery

Salta: Pinot Noir στα 3.111 μέτρα

Και μετά υπάρχει το Altura Máxima Pinot Noir 2021 της Bodega Colomé.

Εδώ η συζήτηση για το υψόμετρο φτάνει σχεδόν στα άκρα. Ο αμπελώνας Altura Máxima βρίσκεται στα 3.111 μέτρα στην Upper Calchaquí Valley της Salta. Η Bodega Colomé εξηγεί ότι οι ακραίες συνθήκες και η σύντομη καλλιεργητική περίοδος ευνοούν ποικιλίες μικρού κύκλου όπως το Pinot Noir. Τα εδάφη είναι ασβεστολιθικά και γρανιτικά, ενώ το κρασί ωριμάζει για 18 μήνες σε γαλλικά βαρέλια τέταρτης χρήσης.

Το αποτέλεσμα δεν έχει λόγο να μοιάζει με Pinot Noir της Βουργουνδίας. Το ακραίο υψόμετρο δημιουργεί άλλες συνθήκες ωρίμασης και η ίδια η Colomé περιγράφει σταφύλια με παχύτερους φλοιούς, πιο στιβαρή αίσθηση στο στόμα και παράλληλα φρέσκια οξύτητα.

Είναι ίσως το καλύτερο παράδειγμα της συγκεκριμένης δοκιμής: η ποικιλία παραμένει ίδια, αλλά το περιβάλλον αλλάζει εντελώς τους κανόνες.

Altura Máxima Pinot Noir 2021 – Bodega Colomé

Αν τα δοκίμαζες όλα μαζί

Δεν χρειάζεται να ψάξεις πέντε φορές για τα ίδια αρώματα. Κοίτα τις διαφορές.

• Στο Chemin des Oliviers, αναζήτησε αμεσότητα, φρούτο και ευκολία.

• Στο Emile Beyer, δες πώς η Αλσατία προσθέτει ακρίβεια και δομή.

• Στο Maranges 1er Cru, χρησιμοποίησε τη Βουργουνδία ως σημείο αναφοράς για λεπτομέρεια και terroir.

• Στο Moschópolis 24, παρατήρησε τι προσθέτουν το ελληνικό ορεινό περιβάλλον και η ιδιαίτερη οινοποίηση.*

• Στο Altura Máxima, δες μέχρι πού μπορεί να φτάσει η ποικιλία όταν μεταφερθεί σε ένα από τα πιο ακραία αμπελουργικά περιβάλλοντα του κόσμου.

Τελικά, ποιο είναι το «σωστό» Pinot Noir;

Κανένα. Και όλα.

Η Βουργουνδία μας έμαθε να παίρνουμε το Pinot Noir στα σοβαρά. Οι υπόλοιποι τόποι μάς βοηθούν να καταλάβουμε γιατί αξίζει να συνεχίσουμε να το εξερευνούμε.

Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται στην πιστή επανάληψη ενός συγκεκριμένου στυλ. Βρίσκεται στη διαφορά. Στο πώς μια σχετικά ευαίσθητη ποικιλία αντιδρά σε άλλο κλίμα, άλλο υψόμετρο, άλλο έδαφος και άλλες αποφάσεις στο οινοποιείο.

Πέντε φιάλες, λοιπόν, δεν χρειάζεται να δώσουν πέντε εκδοχές του ίδιου πράγματος. Το αντίθετο.

Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της δοκιμής.

Θέλεις περισσότερες τέτοιες συγκρίσεις, επιλογές κρασιών και νέες ανακαλύψεις; Γράψου στο newsletter του WineBox και ακολούθησε μαζί μας την επόμενη διαδρομή.